Thứ Ba, 7 tháng 5, 2013

HƯƠNG TÓC MẠ NON
Tác giả: Thanh Sơn



Ca sĩ: Phi Nhung


Video bài hát: Hương tóc mạ non





Lời bài hát:

Nghe em hát câu dân ca sao mượt mà lòng anh thương quá.
Tiếng ngọt ngào nào đong đưa nhớ xa xưa trời trưa bóng dừa
Hẹn hò nhau tình quê hai đứa
Mùi mạ non hương tóc em biết bao kỷ niệm
Nhắc lại thấy thương nghe thật buồn

Lâu nay muốn qua thăm anh nhưng ngại vì cầu tre lắc lẻo
Tháng ngày tuổi đời trôi theo níu chân nhau, bạc thêm mái đầu
Còn tìm đâu ngày xưa yêu dấu
Ðường về hai thôn cách xa, thoáng cơn gió chiều
Nhớ mùi tóc em hương đậm đà.



Lòng chợt buồn mênh mông
Dáng xưa tan theo giấc mộng
Chắc người đã bước sang sông
Ðang mùa lúa trổ đòng đòng
Làm sao em quên, những ngày khi mới quen tên
Bên gốc đa ven đường hai đứa ngồi tỏ tình yêu thương

Anh thương tóc em bay bay trong chiều chiều gợi bao nỗi nhớ
Nhớ từng nụ cười ngây thơ thắm duyên mơ
chiều nghiêng nắng đổ
Về quê em phù sa bát ngát
Tình mình dù ngăn cách sông chứ đâu cách lòng
Mỗi lần nhớ anh sao nghẹn lòng ...

Nhạc sĩ Thanh Sơn tên thật là Lê Văn Thiện, Ông sinh năm 1940 tại Sóc Trăng. Tác phẩm của ông: Nỗi Buồn Hoa Phượng, Nhật Ký Đời Tôi, Thương Về Cố Đô, Trả Lại Thời Gian, Những Vùng Đất Mang Tên Anh, Mười Năm Tái Ngộ , Tình Học Sinh , Lưu Bút Ngày Xanh, Mùa Hoa Anh Đào, Chiều Mưa Xứ Dừa, Áo Mới Cà Mau, Công Tử Bạc Liêu, Hành Trình Trên Đất Phù Sa.





Cải lương: Hương tóc mạ non
Ca sĩ: Chiêu Hùng -Thanh Ngọc

PHAN ĐÌNH PHÙNG
Phan ĐìnhPhùng (chữ Hán: 潘廷逢, 1847 - 1895) hiệu: Châu Phong(珠峰), là nhà thơ và là lãnh tụ cuộc khởi nghĩa Hương Khê (1885-1896) trong phong trào Cần Vương chống Pháp ở cuối thế kỷ 19 trong lịch sử Việt Nam.
Sinh:1847 Đông Thái, Hà Tĩnh
Mất: 28 tháng 12 năm 1895 (48 tuổi) tại Nghệ An.

Phan Đình Phùng sinh ra và lớn lên tại làng Đông Thái, huyện La Sơn (nay là xã Tùng Ảnh, huyện Đức Thọ), tỉnh Hà Tĩnh, trong một gia đình nho học. Cha ông là phó bảngPhan Đình Tuyến, các bác ông là chí sĩ Phan Đình Thông và cử nhân Phan Đình Thuật; chú ông là phó bảng Phan Đình Vận.
Năm 1876, Phan Đình Phùng đỗ cử nhân. Năm sau (1877), ông thi đậu đình nguyên tiến sĩ, được bổ làm tri huyện Yên Khánh (tỉnh Ninh Bình). Do ông đánh đòn cố đạo Trần Lục(tục gọi là cụ Sáu), vì ông này hay ỷ thế để ức hiếp dân, nên ông bị triều đình bắt tội, triệu hồi về kinh đô Huế, sung chức Ngự sử đô sát viện.
Tại triều, ông tố cáo nhiều vụ khuất tất, nên có lần được vua Tự Đức khen là "thử sự cửu bất phát, phùng Phùng nải phát" (việc này đã lâu không ai phát giác ra, nay gặp Phùng mới phát hiện được), nên càng nổi tiếng về tính cương trực.
Năm 1882, ông dâng sớ đàn hặc Thiếu bảo Nguyễn Chánh về việc "ứng binh bất viện" (cầm quân mà ngồi yên, không đi tiếp viện) khi quân Pháp tấn công thành Nam Định và về việc "chẳng quan tâm đến dân tình ở Bắc Kỳ".
Năm 1883, do bất đồng quan điểm với Tôn Thất Thuyết về việc phế vua Dục Đức, lập vua Hiệp Hòa, ông bị phụ chính Thuyết cách chức đuổi về quê nhà.
Năm 1884, Phan Đình Phùng được phục chức, rồi được bổ làm tham biện Sơn phòngHà Tĩnh.
Năm 1885, vua Hàm Nghi mưu việc kháng Pháp không thành phải chạy ra Tân Sở(Quảng Trị) lẩn tránh. Phan Đình Phùng đã quên nỗi hiềm khích riêng, để cùng với Tôn Thất Thuyết chống Pháp. Hưởng ứng dụ Cần Vương của vua, dù đang cư tang mẹ, Phan Đình Phùng vẫn đứng ra chiêu tập lực lượng từ khắp các tỉnh Thanh Hóa, Nghệ An,Hà Tĩnh, Quảng Bình, để chống ngoại xâm.
Phan Đình Phùng được nhà vua phong chức tán lý quân vụ, lãnh đạo nghĩa quân xây dựng căn cứ tại hai huyện Hương Sơn, Hương Khê, thuộc Hà Tĩnh. Theo giúp sức ông có các trí thức như tiến sĩ Phan Trọng Mưu, cử nhân Phan Quảng...và nhiều võ tướng xuất thân từ nông dân và nhiều thành phần khác như Cao Thắng, Cao Nữu, Lê Ninh, Nguyễn Chanh, Nguyễn Trạch, Lê Văn Tạc, Phan Đình Phong, Phan Đình Can...
Suốt mười năm (1885-1896), bất chấp mọi hiểm nguy, gian khổ, cuộc khởi nghĩa do Phan Đình Phùng lãnh đạo đã giao chiến với Pháp nhiều trận, và đã gây cho đối phương nhiều tổn thất nặng nề, tiêu biểu nhất là trận Vụ Quang vào năm 1894.
Thấy không thể dùng sức mạnh quân sự để tiêu diệt được cuộc khởi nghĩa, người Pháp dùng mọi cách dụ dỗ, mua chuộc Phan Đình Phùng. Người Pháp còn lợi dụng các cộng sự như Lê Kinh Hạp, Phan Trọng Mưu, Võ Khoa, Hoàng Cao Khải viết thư lấy “tình xưa nghĩa cũ” để khuyên hàng, nhưng trước sau ông vẫn một lòng cự tuyệt. Người Pháp lại dùng Nguyễn Thân và những cộng sự khác ra sức đàn áp, bắt thân nhân và khai quật mồ mả tồ tiên ông, vẫn không làm ông sờn lòng.
Năm 1893, Cao Thắng tử trận khiến Phan Đình Phùng bị mất đi một cộng sự đắc lực. Năm 1895, Pháp điều Nguyễn Thân đến phối hợp với công sứ Nghệ An là Duvillier đem 3.000 lính đi đàn áp cuộc khởi nghĩa Hương Khê. Quân chủ lực của Phan Đình Phùng bị đối phương bít đường tiếp vận, nên vũ khí, lương thực, quân số thảy đều thiếu thốn, khó bù đấp. Mỗi lần đối phương tấn công, nghĩa quân chỉ có thể chạy quanh từ núi Quạt rồi trở về núi Vụ Quang, và không thể ở đâu lâu quá 3 ngày.
Ngày 17 tháng 10 năm 1894, Phan Đình Phùng đã tập hợp lực lượng, đánh thắng một trận lớn, đối phương mất nhiều vũ khí và bị giết chết rất nhiều. Ban đầu, ông cho quân lên tận nguồn sông chặt cây đóng kè chặn nước lại, đồng thời chuẩn bị sẵn nhiều khúc gỗ lớn. Khi quân Pháp và quân triều thân Pháp đến giữa dòng sông, thì ông cho phá kè trên nguồn, và tuôn cây xuống. Đối phương phần bị nước cuốn, phần bị cây lao vào người, lại bị nghĩa quân ở hai bên bờ xông ra đánh nên bị thương vong rất nhiều. Theo Phạm Văn Sơn thì sau trận này, phía Pháp ngoài số quân trang và đạn dược bị mất mát, còn có ba sĩ quan và trên trăm lính bị tiêu diệt.
Đây là trận thắng cuối cùng, vì gần 3.000 quân do Nguyễn Thân cầm đầu ngày càng xiết chặt vòng vây. Trong một trận giao tranh ác liệt, Phan Đình Phùng bị thương nặng, rồi hy sinh vào ngày 28 tháng 12 năm 1895.
Mười hai ngày sau khi thủ lĩnh Phan Đình Phùng mất, Nguyễn Thân mới tới được núi Vụ Quang và núi Quạt. Sau đó, Nguyễn Thân cho quật mồ Phan Đình Phùng ở chân núi Quạt, đổ dầu đốt cho xương thịt ông cháy thành tro, rồi trộn vào thuốc súng bắn xuốngsông La.
Sang đầu năm 1896, một số chỉ huy lần lượt mất vì ở lâu nơi rừng sâu nước độc, một số bị tử trận hoặc bị bắt, một số khác thì rút qua Xiêm La hoặc ra hàng...Cuộc khởi nghĩa Hương Khê mà Phan Đình Phùng cùng các cộng sự đã dày công xây dựng đến đây
là kết thúc.

 Tập tin:Statue of Phan Dinh Phung 2 crop.JPG
 Tượng đài Phan Đình Phùng tại vòng xoay trước Bưu điện Chợ Lớn


Tập tin:Phan Dinh Phung manuscript.jpg
Bút tích Phan Đình Phùng lưu giữ tại Viện Bảo tàng Lịch sử Việt Nam

Hiện nay thơ văn của Phan Đình Phùng chỉ mới sưu tầm được một số bài.
·    Câu đối: Điếu Lê Ninh, Khóc Cao Thắng
·    Thơ: Đáp hữu nhân ký thi, Thắng trận hậu cảm tác, Kiến nguy binh thi cảm tác, Phúc đáp Hoàng Cao Khải, Lâm chung thời tác...
·    Thư: kính ký Hoàng Cao Khải thư
·    Sử: Việt sử địa dư

Năm 1886, anh của Phan Đình Phùng là Phan Đình Thông đang giữ cánh quân ở huyện Thanh Chương (Nghệ An), bị thủ hạ làm phản nên bị Pháp bắt. Lê Kinh Hạp vốn là bạn thân Phan Đình Phùng, nên viết thư khuyên bạn về hàng để cứu lấy anh, để mồ mả cha ông khỏi bị khai quật.
Phan Đình Phùng cười lạt, nói với người đưa thư:
Tôi có một ngôi mộ rất to nên giữ là đất nước Việt Nam, có một ngôi mộ rất to là mấy mươi triệu đồng bào. Nếu về hàng, để sửa sang phần mộ của cha ông mình, thì ngôi mả cả nước kia ai giữ? Về để cứu vớt ông anh mình, thì anh em trong nước ai cứu?
Sau khi cho khai quật mồ mả tổ tiên của Phan Đình Phùng ở làng Đông Thái vào năm 1894, Pháp cho bắt giam luôn những người thân tộc của ông.
Hoàng Cao Khải lúc đó đang là kinh lược sứ Bắc Kỳ, vốn là người đồng hương và là thông gia với Phan Đình Phùng, liền gửi cho ông một bức thư chiêu hàng bằng những lời lẽ hết sức thân mật, để khuyên bạn đừng chống đối tân triểu (sau vua Hàm Nghi là Đồng Khánh) và Pháp nữa. Sau khi xem xong, Phan Đình Phùng thở dài nói:
Tôi đã quyết làm cái công việc của vua (Hàm Nghi) ủy thác, dân trông mong tới cùng, thì dầu cho sấm sét búa rìu, quyết cũng không lay chuyển và thay đổi chí hướng được.
Phan Đình Phùng viết thư phúc đáp, rồi ân cần dặn Phan Văn Mân, người anh nhà bác và là người mang thư, đừng trở lên núi Vụ Quang nữa.

Bài thơ tuyệt mạng
Dịch thơ:
Làm lúc sắp mất
Việc quân vâng mệnh trải mười đông,
Chiến sự nay còn tính chửa xong.
Dân đói kêu trời tan ổ nhạn,
Quân thù chật đất dậy đàn ong.
Chín trùng thánh chúa nơi quê lạ,
Bốn bể nhân dân chốn lửa nồng.
Trách vọng càng cao, lo lại lặng,
Tướng môn những thẹn với anh hùng.

Khởi nghĩa Hương Khê do Phan Đình Phùng lãnh đạo là cuộc khởi nghĩa có quy mô lớn nhất và kéo dài nhất trong phong trào Cần Vương cuối thế kỷ 19. Cuộc khởi nghĩa đã phát huy được tinh thần đoàn kết, sự ủng hộ của người dân ở miền xuôi lẫn miền ngược, cả về sức lực lẫn của cải vật chất.
Về quân sự, nghĩa quân được tổ chức theo lối chính qui, có kỷ luật nghiêm minh và cùng kiểu trang phục; biết sử dụng các phương thức tác chiến linh hoạt, phong phú, biết phát huy tính chủ động, sáng tạo khi giáp trận với đối phương. Trong đội ngũ đã có sự tổ chức, sự huấn luyện đầy đủ và được trang bị khá đàng hoàng, khiến đối phương cũng phải hết sức khâm phục.
Phan Đình Phùng mất, cuộc khởi nghĩa Hương Khê cũng tan rã. Song, công cuộc vì đại nghĩa này rất xứng đáng là đỉnh cao của phong trào Cần Vương. Đây cũng là thời điểm kết thúc sứ mạng lãnh đạo của tầng lớp sĩ phu phong kiến Việt Nam chống Pháp.

Qua số tác phẩm, tuy ít ỏi của ông, người ta dễ nhận thấy con người của Phan Đình Phùng luôn vì dân, biết dựa vào dân, luôn kiên quyết chiến đấu chống Pháp đến cùng, không hề mắc phải bả cám dỗ của đối phương.
Và cũng qua Lâm chung thời tác, mà lời lẽ hết sức bi thiết, Phan Đình Phùng đã bộc lộ mình là một nhà nho trung nghĩa sáng suốt, bởi ông hiểu rõ sự thất bại không thể tránh khỏi của cuộc diện đất nước lúc bấy giờ…
Khốc Phan Đình Nguyên
(Khóc Phan Đình Nguyên)
Dịch nghĩa:
Thế mạnh như chẻ tre, thật có thể khôi phục kinh đô,
Đau xót vì công mười năm, sắp thành thì thất bại.
Chỉ buồn triều đình dùng vàng lụa củng cố việc hòa,
Đau xót thấy dân chúng đốt lò hương đầy tiếng khóc.
Tay kéo lại núi sông, lòng chưa chết
Thân cưỡi sao Cơ, sao Vỉ như khi còn sống
Ai qua nơi thắng trận ngày xưa,
Ngàn năm còn khiến cho người ta đầy lệ.
                                                                                               Đào Tấn


Nhiều đường, phố, trường học trong cả nước được mang tên Phan Đình Phùng.


Phan Đình Phùng

Thứ Hai, 6 tháng 5, 2013

MONG ƯỚC KỶ NIỆM XƯA
Tác giả: Nguyễn Xuân Phương



Bài hát:



Lời bài hát:
Thời gian trôi qua mau chỉ còn lại những kỷ niệm
Kỷ niệm thân yêu ơi sẽ còn nhớ mãi tiếng thầy cô
Bạn bè mến thương ơi sẽ còn nhớ những lúc giận hờn
Để rồi mai chia xa lòng chợt dâng niềm thiết tha
nhớ bạn bè, nhớ mái trường xưa.

Đặt bàn tay lên môi, giữ chặt tiếng nấc nghẹn ngào
Thời gian sao đi mau xin hãy ngừng trôi
Dù vẫn mãi luyến tiếc khi đã xa rồi
Bạn bè ơi, vang đâu đây, còn giọng nói tiếng cười
Những nỗi nhớ niềm thương gửi cho ai!

Nếu có ước muốn trong cuộc đời này
Hãy nhớ ước muốn cho thời gian trở lại
Cho bao khát vọng, đam mê cháy bỏng
Sẽ còn mãi trong tim mọi người
Để tình yêu... ước mơ mãi không phai...

Nếu có ước muốn trong cuộc đời này
Hãy nhớ ước muốn cho thời gian trở lại
Bên nhau tháng ngày, cho nhau những hoài niệm
Để nụ cười còn mãi lắng trên hàng mi, trên bờ môi
Và trong những kỷ niệm xưa !




"Với tôi, nhạc phẩm tâm đắc nhất chính là bài “Mong ước kỷ niệm xưa”. Khi sáng tác bài hát này tôi còn rất trẻ, mới khoảng 23-24 tuổi. Hồi ấy, tôi mới tốt nghiệp ra trường nên có rất nhiều cảm xúc và kỷ niệm. Tất cả những ca từ và giai điệu trong bài hát dường như có sẵn trong đầu, tôi chỉ làm nhiệm vụ duy nhất là ghi chúng ra thành bài hoàn chỉnh."

Ngoài "Mong ước kỷ niệm xưa”, Lời ru cho con”, “Lời chưa nói”… là những ca khúc nổi tiếng, gắn liền với tên tuổi của nhạc sĩ Xuân Phương
LỜI THỀ CỎ MAY

Tác giả: Phạm Công Trứ


Làm sao quên được tuổi thơ
Tuổi vàng, tuổi ngọc - tôi ngờ lời ai

Thuở ấy tôi mới lên mười
Còn em lên bảy, theo tôi cả ngày
Quần em dệt kín bông may
Áo tôi đứt cúc, mực dây tím bầm
Tuổi thơ chân đất đầu trần
Từ trong lấm láp em thầm lớn lên
Bây giờ xinh đẹp là em
Em ra thành phố dần quên một thời
Về quê ăn Tết vừa rồi
Em tôi áo chẽn, em tôi quần bò
Gặp tôi, em hỏi hững hờ
"Anh chưa lấy vợ, còn chờ đợi ai ?"
Em đi để lại chuỗi cười
Trong tôi vỡ ... một khoảng trời pha lê

Trăng vàng đêm ấy, bờ đê
Có người ngồi gỡ lời thề cỏ may ...


comay









Phạm Công Trứ: Lời thề cỏ may
Giữa lúc người ta xuôi về thành phố, thì Phạm Công Trứ lại ngược ra ngoại ô, trở về làng quê, và rồi anh cứ đi mãi, đi hút mãi về xứ dân gian. Ở đó anh gặp Nguyễn Bính, và ngay lập tức anh đã bị ông thi sĩ đồng hương này bắt mất hồn! Bởi vậy, có một nhà thơ ở bậc đàn anh, đọc xong Trứ bảo: “Đời đã có một Nguyễn Bính rồi. Có nên cần thêm một Nguyễn Bính hạng hai, hạng ba nữa không ?
Nói thế thì oan cho Trứ quá . Anh đâu phải Nguyễn Bính. Dú có khoác tấm áo the, có đội cái khăn xếp xưa của Nguyễn Bính cũng đâu đã phải là Nguyễn Bính. Hãy xem cô gái nhà quê ra tỉnh này về thì rõ. Cái áo chẽn, cái quần bò đã khác xa cái áo the quần lĩnh cổ cài khuy bấm ngày xưa, chí ít cũng là sự khác biệt về một trang phục của thiếu nữ ở hai thời.
Dẫu khác thế, người đọc Phạm Công Trứ vẫn cứ nhớ đến Nguyễn Bính. Giá không có Nguyễn Bính, có lẽ Phạm Công Trứ đã có một cái chiếu giữa làng văn. Nhưng cái chiếu Trứ đang ngồi vào hiện nay, Nguyễn Bính đã ngã bóng mình xuống đó cách đây nữa thế kỷ. Bởi thế, thơ Trứ có chỗ quả cũng cớm nắng, xanh xao. Thiết tưởng, Trứ cũng có thể bắt chước người xưa , ngữa mặt lên trời mà than rằng: Trời đã sinh ra Trứ sao trước đó còn sinh ra Bính?
                                                                                                          Trần Đăng Khoa

Phạm Công Trứ: Gã nhà quê: ở phố

Mộc mạc, hồn nhiên, chân thật, đó là những gì người ta có thể cảm nhận về gã nhà thơ tự nhận mình là "quê mùa" Phạm Công Trứ.

Phạm Công Trứ sinh ra ở vùng quê ven biển Hải Hậu, Nam Định, suốt đời ám ảnh bởi lũy tre, cánh đồng, rơm rạ, củ khoai, con cá. Cho dù đã từng sống ở nước ngoài chăng nữa thì nỗi nhớ ấy vẫn không ngừng hiện diện trong thơ anh. Nhưng nó không ở trạng thái hoài cảm, buồn sầu như thơ của nhiều thi sĩ khác. Mà nó hài hước, bông phèng, tếu táo. Cái chất trào lộng ấy đã định vị một chỗ đứng riêng của Phạm Công Trứ trong đời sống văn chương. Nhưng đọc kỹ anh, thì đằng sau cái bông đùa, tếu táo là rất nhiều suy ngẫm, là ăm ắp nỗi buồn.
Nhiều độc giả đã thuộc nằm lòng bài thơ "Lời thề cỏ may" của Phạm Công Trứ. Anh là người làm thơ hạnh phúc vì ngay từ buổi đầu chạm ngõ văn chương đã có tác phẩm "định danh" mình. Hỏi, vì sao anh lại mê hoa cỏ may mà không phải những thứ hoa khác sang trọng hơn, Phạm Công Trứ cười, lại tếu táo: "Hoa cỏ may là thứ hoa mọc chìm khuất nơi bờ đê, không có mùi hương. Có thể mình mê loài hoa như vậy nên cả đời cầm bút mình bình lặng chăng". Tôi thì không nghĩ vậy, hoa cỏ may là loài hoa khiêm nhường, nhưng nó là thứ quyến luyến đôi chân người đi. Không đúng như thế thì sao lại có người "ngồi gỡ lời thề cỏ may" nhỉ? Cỏ may có mặt không chỉ trong những bài thơ đầu tiên của Phạm Công Trứ mà nó còn xuất hiện trong suốt sự nghiệp thơ của anh. Nó giống như hình bóng quê nhà, một lời nhắc nhở, một nỗi nhớ về nơi nhà thơ sinh ra, nơi tổ tiên, gốc gác, họ hàng của mình.
Phạm Công Trứ giữ cái vẻ "nhà quê" không phải cố tình cố ý gì cả, cũng không có ý đồ làm "đặc sản" văn chương thời buổi thừa mứa những văn minh phố xá, đồ ăn Tây, Tàu nên người ta thích rau lang, cà dầm, gái quê…Giản dị là anh sống thật thà với chính mình, không thích tô vẽ hay che đậy, thậm chí không cần sự thay đổi. Anh bảo, cha mẹ mình nhà quê "chính hiệu". Mình là con nhà nông dân, không hiểu trời xui đất khiến thế nào lại dính dáng vào nghiệp thơ văn.
Từng có những năm tháng tuổi trẻ ở Trường Sơn, cũng va đập bom đạn, cái sống, cái chết như bao người lính trận, rồi sang Nga bảo vệ thành công luận án tiến sĩ Luật, làm báo Pháp Luật, nhưng nói như nhà phê bình Chu Văn Sơn thì thơ Phạm Công Trứ không có khói súng, và "cơ hồ cũng không có chút luật nào". Mà anh chủ trương quay về khơi tiếp cái mạch hồn quê, cái phong vị mà anh rất yêu trong thơ Nguyễn Bính.
Độc giả đọc Phạm Công Trứ thì ít nhiều nhớ Nguyễn Bính. Nhà thơ Trần Đăng Khoa từng viết: "Giá không có Nguyễn Bính, có lẽ Phạm Công Trứ đã có một cái chiếu trải giữa làng văn rồi. Nhưng cái chiếu Trứ đang ngồi vào hiện nay, Nguyễn Bính đã ngả bóng mình xuống đó cách đây nửa thế kỷ. Bởi thế, thơ Trứ có chỗ quả cũng cớm nắng, xanh xao. Thiết tưởng, Trứ cũng có thể bắt chước người xưa ngửa mặt lên trời mà than rằng: Trời đã sinh ra Trứ sao trước đó còn sinh ra Bính?". Đó là cách nói vui của nhà thơ thần đồng thôi, nhưng chắc chắn độc giả đều đồng ý rằng, chúng ta đang ngày một mất dần đi cái cảm thức nhà quê trong văn học.
Trong một lần trò chuyện với nhà thơ Mai Linh, ông đã bày tỏ đại ý rằng, các nhà thơ hôm nay chỉ toàn mặc áo thành thị, đau buồn những nỗi tủn mủn của thành thị mà bỏ quên làng quê của mình. Ngay trong Ngày thơ vừa diễn ra tại Hà Nội cũng không "bói" đâu ra một nhà thơ của nông thôn. Người nông dân đang bị văn học bỏ rơi. Họ không tìm thấy bóng dáng mình trong văn học nữa. Ý kiến này thực là xác đáng. Bởi vậy mà ta càng thấy trân trọng những người cầm bút như Phạm Công Trứ. Anh cứ đau đáu về cái làng của mình, về cây gạo, ánh trăng, bờ đê, cô gái mặc áo phông quần bò…
Người nông dân trong thơ Phạm Công Trứ là người nông dân thời hội nhập với nhiều đổi thay không tránh khỏi của đời sống thời kinh tế thị trường. Những đổi thay ít nhiều buồn lòng, ít nhiều tiếc nuối, thậm chí ít nhiều kệch cỡm, nhưng thật khó tránh khỏi. Viết về những đổi thay này, giọng thơ tếu táo, hài hước của Phạm Công Trứ tỏ ra rất… lợi hại. Trong cái vỏ trào lộng ấy, nhà thơ có thể giấu được những xót xa, những hoài cảm của mình. Phạm Công Trứ bày tỏ, anh viết về người nông dân vì họ là hình bóng của anh, của cha mẹ anh. Người nông dân Việt Nam thiệt thòi nhiều, có lúc họ bị bỏ quên cả trong đời sống lẫn trong nghệ thuật. "Ngày xưa có dòng văn học về nông thôn rất rõ. Những Anh Thơ, Nguyễn Bính, Đoàn Văn Cừ… đã có thể tạo nên diện mạo của nông thôn. Nhưng hôm nay thì diện mạo nông thôn không còn được rõ ràng, đẹp và có hồn như vậy nữa. Cái hồn quê đã phôi phai đi quá nhiều. Tôi nghĩ rằng có nhiều lý do, nhưng cơ bản là tâm thế người cầm bút hôm nay đã khác đi nhiều rồi. Xu thế hội nhập, quá trình đô thị hóa đã xâm chiếm vào ngòi bút nhà văn.
Trong văn xuôi, không còn những trang văn như bậc thầy Nam Cao đã từng viết. Bây giờ làng quê có Chí Phèo không? Nhiều chứ, nhưng không có nhà văn viết về Chí Phèo như Nam Cao nữa. Mấy năm nay, ngoài "Cánh đồng bất tận" của Nguyễn Ngọc Tư, không có gì hay viết về người nông dân cả. Văn học hôm nay không còn mê hoặc được người nông dân nữa. Cái hồn quê như tôi nói, nó phôi phai đi là vì cảnh quê cũng đã mất dần đi. Văn học sinh ra phải có thiên nhiên, môi trường của nó. Giống như văn học Nga, nó đẹp vì thiên nhiên đẹp. Một không gian đặc trưng sẽ luôn có hương vị. Và nó tỏa lên các trang sách. Cảnh trí nông thôn ngày hôm nay không còn ám ảnh người viết nhiều. Nó thay đổi quá".  
Phạm Công Trứ thừa nhận mình tài năng không lớn. Anh cũng không nuôi tham vọng nhiều trong văn chương, dù đó là tình yêu của anh. Nói về tình yêu, anh luận giải: "Trong văn học, tình yêu cũng chính là tài năng, là tài sản của người cầm bút. Rất nhiều tác phẩm lớn sinh ra từ tình yêu. Tình yêu dành cho văn học đó là sự thế chấp, sự hy sinh, sự dám đánh đổi. Tôi chắc rằng những tình yêu như vậy trong nhà văn chúng ta hiện nay không nhiều lắm. Bởi thế, sách xuất bản thì nhiều, khối lượng càng nặng thì giá trị càng nhạt". Rất sòng phẳng, Phạm Công Trứ cho rằng: "Nhà văn bây giờ viết để đăng báo là chính chứ không viết cho lâu dài được. Một số nhà văn trẻ đang nổi danh đấy nhưng tôi cứ có cảm giác họ sẽ không đi xa. Vì vấn đề của văn chương là cái hồn. Văn chương không có hồn thì không vang vọng, không làm người ta đắm đuối được".
Tự nhận xét về mình, Phạm Công Trứ nói đời mình đơn giản và anh cũng không đi ra khỏi những cái "thường tình thế thôi" được: "Mình đi bộ đội, đi học, đi làm báo, lằng nhằng hết cả tuổi trẻ cũng bò lên được chức Trưởng ban Nội chính của báo. 42 tuổi mình mới lấy vợ. Điều ân hận nhất của mình là bố mất rồi vẫn lo cho mình vì chưa lấy vợ. Làm thơ mà sống một mình thì bị nhiều đồn thổi lắm. Lúc chưa có vợ mình cũng bị thiên hạ nghĩ thế này, thế kia nhiều lắm. Còn bây giờ thì vợ con cũng có vẻ "đề huề" như ai. Có điều tuổi đã cao mà con thì còn nhỏ, sức khỏe thì kém đi, lo lắng thì nhiều lên. Bàn về tình yêu trong đời thi sĩ thì tôi nghĩ thế này. Tình yêu cũng như văn chương vậy, lúc trẻ thì đẹp lắm. Lúc trẻ mình nghĩ tình yêu giống như ánh trăng chiếu xuống dòng sông óng ánh vậy. Nhưng rồi khi dòng sông ấy cạn đi, nó nhô ra những mảnh chĩnh, mảnh sành. Nói là mình đã có tình yêu chưa, mình có hạnh phúc không thì tôi không dám chắc. Vì hạnh phúc nó khó định nghĩa lắm. Giống như việc làm thơ cũng vậy thôi. Chúng ta cố mấy cũng không đi quá được cái giời cho. Việc làm thơ không bao giờ cố được. Tôi tự dặn lòng, thôi thì đừng ảo tưởng. Mình là kẻ đến với cánh đồng chữ nghĩa nhọc nhằn này, có bỏ công sức cày cuốc, có yêu, có ý thức rằng yêu là hy sinh, là dấn thân. Nhưng với những thứ trời cho mình, mình vẫn chỉ là người làm đông cho nền văn học này chứ không phải làm đỉnh. Mình chắc chắn không ảo tưởng".
Ảo tưởng, căn bệnh thường gặp ở người cầm bút, nhất là những người cầm bút trẻ, nó cũng có mặt tích cực là làm cho người viết say sưa với chính mình. Phạm Công Trứ đã qua cái ngày say sưa ấy. Anh tỉnh táo, biết mình, không cần khiêm tốn cũng không cần khoa trương. Đúng như thơ anh: thật, không trừu tượng, không hoa lá, không mỹ từ. Thôi thì anh đã chọn một lối để đi. Mà cái lối ấy cũng đã là riêng biệt, khiến người đọc nhận diện được ra mình. Chỉ thế thôi đã là hạnh phúc. Những điều khác có quan trọng gì. Văn chương nếu thực sự là chuyện của trời đất, thì nhà thơ có thể quên tác phẩm của mình đi ngay sau khi nó ra đời. Hãy để thời gian tiếp tục công việc của nó. Và những giá trị thật thì còn mãi.
                                                                                                      Bình Nguyên Trang

Ngoài Nguyễn Du, Nguyễn Bính... Ngày nay nhà thơ thành công với lục bát có: Đồng Đức Bốn (1948-2006, Phạm Công Trứ 1957, Nguyễn Trọng Khơi 1960)

Chủ Nhật, 5 tháng 5, 2013

PHƯỢNG HỒNG

Nhạc: Vũ Hoàng, thơ: Đỗ Trung Quân.           
                                                                                                                                        

       Đỗ Trung Quân                         Vũ Hoàng

Bài hát Phượng hồng:

                            Bằng Kiều

Lời bài hát:
Những chiếc giỏ xe chở đầy hoa phượng,
Em chở mùa hè của tôi đi đâu ?
Chùm phượng vĩ em cầm là tuổi tôi 18,
Thuở chẳng ai hay thầm lặng mối tình đầu.




Mối tình đầu của tôi
Là cơn mưa giăng giăng ngoài cửa lớp,
Tà áo ai bay trắng cả giấc mơ
Là bài thơ còn hoài trong vở,
Giữa giờ chơi mang đến lại mang về.




Cánh phượng hồng ngẩn ngơ,
Mùa hè đến trường khắc nỗi nhớ trên cây,
Và mùa sau biết có còn gặp lại,
Ngày khai trường áo lụa gió thu bay.



Mối tình đầu của tôi
Nhờ cây đàn buông tiếng xa xôi,
Ai cũng hiểu chỉ một người không hiểu,
Nên có một gã khờ ngọng nghịu đứng làm thơ.
(quay lại từ đầu)



Em chở mùa hè đi qua còn tôi đứng lại
Nắng ngập đường một vạt tóc nào xa. 


Bài thơ gốc: Chút tình đầu

Những chiếc giỏ xe chở đầy hoa phượng
Em chở mùa hè của tôi đi đâu?
Chùm phượng vĩ em cầm là tuổi tôi mười tám
Thuở chẳng ai hay thầm lặng – mối tình đầu
Mối tình đầu của tôi có gì?
Chỉ một cơn mưa bay ngoài cửa lớp
Là áo người trắng cả giấc ngủ mê
Là bài thơ cứ còn hoài trong cặp
Giữa giờ chơi mang đến lại… mang về.
Mối tình đầu của tôi là anh chàng tội nghiệp
Mùa hạ leo cổng trường khắc nỗi nhớ vào cây
Người con gái mùa sau biết có còn gặp lại
Ngày khai trường áo lụa gió thu bay…
Mối tình đầu của tôi có gì?
Chỉ một cây đàn nhỏ
Rất vu vơ nhờ bài hát nói giùm
Ai cũng cũng hiểu – chỉ một người không hiểu
Nên có một gã khờ ngọng nghịu mãi… thành câm.
Những chiếc giỏ xe chở đầy hoa phượng
Em hái mùa hè trên cây
Chở kỷ niệm về nhà
Em chở mùa hè đi qua còn tôi đứng lại
Nhớ ngẩn người tà áo lụa nào xa. 
                                    Đỗ Trung Quân